← Qanday ishtirok etiladi
O'zbekiston davlat xaridlari lug'ati: 73 ta atama oddiy tilda
2026-yil 4-noyabr
Lug'at O'zbekiston davlat xaridlari e'lonlari, hujjatlari va natijalarida uchraydigan so'zlarni tushuntiradi. Atamalar mavzular bo'yicha guruhlangan: rollar, maydonchalar, tartib-taomillar, hujjatlar, pul, natijalar va tovar kodlari; har bir guruhdan keyin batafsil qo'llanmalarga havolalar bor.
Modda raqami ko'rsatilgan ta'riflar «Davlat xaridlari to'g'risida»gi O'RQ-684-son Qonundan va 276-son Nizomdan olingan, lex.uz'dagi tahrirlari 2026-yil 4-noyabrda o'qilgan; raqamsiz atamalar — tahririyatning ishchi izohlari. UzTender.com — davlat portali emas, mustaqil agregator: taklif xarid e'lon qilingan maydonchada topshiriladi.
Davlat xaridida kim kim?
- Davlat buyurtmachisi — davlat xaridlarini amalga oshiruvchi yuridik shaxs (4-modda).
- Budjet buyurtmachisi — davlat organlari va muassasalari, budjet tashkilotlari, budjet mablag'larini oluvchilar, davlat maqsadli jamg'armalari (19-modda).
- Korporativ buyurtmachi — ustav fondida davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq bo'lgan kompaniya yoki shunday tashkilotlarga 50 foiz va undan ortiq ulushi tegishli kompaniya (19-modda).
- Ishtirokchi — xarid qilish tartib-taomilida shartnomaga talabgor bo'lgan rezident yoki norezident jismoniy yoki yuridik shaxs (23-modda).
- G'olib — taklifi eng maqbul deb topilgan ishtirokchi (4-modda).
- Zaxiradagi g'olib — taklifi g'olibnikidan keyingi eng maqbul deb topilgan ishtirokchi (4-modda).
- Ijrochi — shartnoma tuzilgan g'olib (24-modda).
- Xarid komissiyasi — buyurtmachining kollegial organi: hujjatlarni kelishadi, takliflarni ochadi va baholaydi, g'olibni aniqlaydi yoki savdoni amalga oshmagan deb topadi (20-modda).
- Ixtisoslashgan tashkilot — buyurtmachi xaridni tashkil etish uchun yollaydigan kompaniya; u bu xaridda ishtirok eta olmaydi (21-modda).
- Elektron tizim operatori — davlat xaridlari elektron tizimiga xizmat ko'rsatadigan kompaniya; o'z tizimidagi xaridlarda ishtirok etishga va ularga aralashishga haqli emas (25-modda).
- Vakolatli organ — davlat xaridlari sohasidagi davlat organi, maxsus axborot portali va reyestrlarni yuritadi (27, 47 va 48-moddalar).
- Benefitsiar mulkdor — pirovardida yetkazib beruvchiga egalik qiladigan yoki uni amalda nazorat qiladigan jismoniy shaxs (4-modda).
- Affillangan shaxs — ishtirokchi nomidan qaror qabul qiladigan yoki qarorlariga ta'sir ko'rsatadigan shaxs; affillanganlik — chetlatish uchun asos (4 va 42-moddalar).
- Broker — haq evaziga lot topish va taklif tayyorlashga yordam beradigan vositachi; ishtirokchi va shartnoma tomoni sizning kompaniyangiz bo'lib qoladi.
Xaridlar qayerda e'lon qilinadi va takliflar qayerda topshiriladi?
- Maxsus axborot portali — vakolatli organning e'lonlar, reja-jadvallar va shartnomalar joylashtiriladigan sayti; buyurtmachi e'lonlarni elektron tizimga u orqali joylashtiradi (4 va 27-moddalar).
- Xarid.uzex.uz — O'zbekiston respublika tovar-xomashyo birjasining (UzEx) davlat xaridlari tizimi: so'rov-takliflar, auksionlar va tanlovlar.
- Etender.uzex.uz — UzEx'ning eng yaxshi takliflarni tanlash va tenderlar uchun maydonchasi.
- XT-Xarid (xt-xarid.uz) — alohida elektron xarid tizimi; uning hujjatlariga ko'ra, unda tender, tanlash, auksion, elektron do'kon va hadli kelishuvlar o'tkaziladi.
- Tender.mc.uz — Qurilish vazirligining xaridlar portali: qurilish ishlari va loyihalash.
- Kooperatsiya portali (new.cooperation.uz) — sanoat kooperatsiyasi portali; UzTenderda uning yetkazib berish so'rovlari «Maydoncha» → «Kooperatsiya» filtri bilan ochiladi.
- XMI xaridlari — Jahon banki, ADB va boshqa xalqaro moliya institutlari loyihalari bo'yicha ularning qoidalari asosidagi xaridlar; UzTenderda — «Maydoncha» → «Xalqaro (XMI)».
- Agregator — turli maydonchalar e'lonlarini bitta katalogga yig'adigan servis; u orqali taklif topshirilmaydi. UzTender.com — agregator.
- ERI (E-IMZO) — maydoncha kabinetiga kirish va takliflarni imzolash uchun elektron raqamli imzo; masalan, etender.uzex.uz'da norezidentlar login va parol bilan kiradi.
Xarid qilishning qanday usullari bor?
- Elektron do'kon — maxsus talablar qo'yilmaydigan tovarlar, ishlar va xizmatlar uchun elektron savdo (4-modda); tovarlar — shartnoma bo'yicha 25 000 BHMgacha, budjet buyurtmachilarida — 2 500 BHMgacha (49-modda).
- Kichik qiymatli xaridning soddalashtirilgan tartib-taomili — ochiq manbalardagi narxlarni solishtirish yoki kamida uchta yetkazib beruvchidan narx so'rash; 50 BHMgacha, budjet buyurtmachilarida — 25 BHMgacha (4-modda va 51-1-modda).
- Boshlang'ich narxni pasaytirish uchun o'tkaziladigan auksion — g'olib faqat narx bo'yicha aniqlanadi (4-modda); faqat standart xususiyatli tovarlar, ish va xizmatlarsiz (52-modda).
- Eng yaxshi takliflarni tanlash — takliflarni narx hamda miqdoriy va sifat mezonlari bo'yicha solishtirish; 25 000 BHMgacha, budjet buyurtmachilarida — 6 000 BHMgacha (4 va 56-moddalar).
- Tender — shartnomani bajarishning eng yaxshi shartlarini taklif qilgan ishtirokchi g'olib bo'ladigan tanlov; shartnoma summasi 25 000 BHMdan, budjet buyurtmachilarida 6 000 BHMdan ortiq bo'lganda (4 va 64-moddalar).
- Ikki bosqichli davlat xaridlari — texnik jihatdan murakkab tovarlar, ishlar va xizmatlar uchun ikki o'zaro bog'liq bosqichdagi tartib-taomil (4-modda).
- Dastlabki malaka tanlovi — komissiya malakali ishtirokchilarni oldindan tanlab oladigan tartib-taomil (4-modda).
- To'g'ridan-to'g'ri shartnoma — 71-moddada sanab o'tilgan hollarda raqobatli tartib-taomilsiz xarid; shartnoma haqidagi ma'lumot besh ish kuni ichida portalga joylashtiriladi (71-modda).
- Yagona yetkazib beruvchi — Yagona yetkazib beruvchilar reyestridagi, istisno hollarda to'g'ridan-to'g'ri shartnoma tuziladigan yetkazib beruvchi (72 va 73-moddalar).
- Hadli kelishuv — buyurtmachining tanlash yoki tender bo'yicha bir nechta g'olib bilan bir yildan uch yilgacha muddatga kelishuvi (38-2-modda).
Xarid va taklif hujjatlari qanday nomlanadi?
- Reja-jadval — buyurtmachining xaridlar rejasi: yillik rejani budjet buyurtmachilari 25-martgacha, korporativ buyurtmachilar kelgusi yil uchun 25-dekabrgacha, choraklikni — chorak oxirgi oyining 25-sanasigacha joylashtiradi (29-modda).
- E'lon — bo'lajak xarid haqidagi xabar: usul, talablar, shartlar, takliflar berish muddati va tartibi (4-modda).
- Xarid qilish hujjatlari — xarid shartlarining to'liq to'plami; tanlash va tender uchun uning tarkibini qonun sanab o'tadi (59 va 67-moddalar).
- Texnik topshiriq (TT) — predmet tavsifi: miqdor, xususiyatlar, yetkazib berish joyi va muddatlari (34, 59 va 67-moddalar).
- Shartnoma loyihasi — tanlash va tender hujjatlarining ajralmas qismi (59 va 67-moddalar).
- «Yoki analogi» — xarid tavsifida tovar belgisi yoki model yonida turishi kerak bo'lgan so'zlar, elektron do'kon va tovarlar bir-biriga mos kelmagan hollar bundan mustasno (34-modda).
- Lot — o'z predmeti va g'olibiga ega xarid birligi; buyurtmachi har bir tovarni alohida birlik deb e'lon qilishi mumkin (59 va 67-moddalar).
- Taklif (ariza) — ishtirokchining xaridga javobi: bitta lotga bitta, uni qabul tugaguniga qadar qaytarib olish yoki o'zgartirish mumkin (276-son Nizomning 84, 86, 135 va 137-bandlari).
- Tushuntirish — ishtirokchining hujjatlar yoki tartib-taomil haqidagi so'roviga buyurtmachining javobi: ikki ish kuni ichida va so'rov bilan bir xil shaklda (41-modda).
- Hujjatlarga o'zgartirish — qabul tugashidan kamida bir ish kuni oldin kiritiladi va bunda taklif berish muddati uzaytiriladi (59 va 67-moddalar).
- Korrupsiya ko'rinishlariga yo'l qo'ymaslik bo'yicha ariza — tanlash va tender ishtirokchisining majburiy hujjati (59 va 67-moddalar).
- Ishtirokchilarga qo'yiladigan talablar — shartnomani bajarish uchun resurslar, huquqlilik, soliq qarzlari, bajarilmagan sud qarorlari, to'lovga qobiliyatsizlik va insofsiz ijrochilar reyestrida yozuv yo'qligi (36-modda).
- STIR (INN) — soliq to'lovchining identifikatsiya raqami; UzTenderda u bo'yicha buyurtmachilar va yetkazib beruvchilar sahifalari ochiladi.
Ishtirok etish va shartnomani bajarish uchun qanday pullar kerak?
- Boshlang'ich narx — buyurtmachi o'zi yoki ixtisoslashgan tashkilot yordamida belgilaydigan xarid narxi; auksionda ishtirokchilar uni pasaytiradi (4 va 19-moddalar).
- Bazaviy hisoblash miqdori (BHM) — qonun tartib-taomillar chegaralarini belgilaydigan birlik (49, 52, 56 va 64-moddalar); so'mdagi summani amaldagi BHM miqdori bo'yicha hisoblang.
- Taklifni ta'minlash — garov, kafolat, zakalat yoki boshqa usul; ta'minot hujjati uning muddati tugagach, shartnoma kuchga kirgach, xarid bekor qilingach yoki taklif qaytarib olingach bir ish kuni ichida qaytariladi (39-modda).
- Zakalat — ta'minotning pul shakli; tanlash va tenderda buyurtmachi zakalat yoki bank kafolatini talab qilishga haqli (19-modda).
- Bank kafolati — taklif yoki shartnoma ijrosini ta'minlash shakli sifatidagi bank kafolati (19 va 39-moddalar).
- Shartnoma ijrosini ta'minlash — xarid shartlarida talab qilingan bo'lsa, g'olib shartnoma tuzishda beradigan ta'minot (39-modda).
- Avans — shartnoma bo'yicha oldindan to'lov; miqdori va muddatlarini shartnoma loyihasi belgilaydi.
- G'aznachilik — budjet buyurtmachilarining davlat xaridlari bo'yicha to'lovlarini Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi G'aznachilik xizmati qo'mitasi amalga oshiradi (27-modda).
- Komissiya yig'imi — maydoncha operatoriga to'lov; miqdorini maydoncha qoidalari belgilaydi.
Takliflar qabuli tugagach nima bo'ladi?
- Takliflarni ochish — komissiya takliflarni ochadigan bosqich; ishtirokchi belgilangan tartibda unda qatnashishga haqli (20 va 23-moddalar).
- Chetlatish — komissiya yoki operator ishtirokchini tartib-taomildan chiqarishi, masalan soliq qarzi, hujjatlar talablariga muvofiq emasligi yoki affillanganlik sababli (42-modda).
- Bayonnoma — komissiya majlisi hujjati; tenderda u elektron bo'lib, komissiya a'zolarining ERI bilan tasdiqlanadi va avtomatik e'lon qilinadi (69-modda).
- Aksept — xarid bekor qilinmagan, ishtirokchi chetlatilmagan va tartib-taomillar buzilmagan bo'lsa, buyurtmachining g'olib bo'lgan taklifni qabul qilish qarori (43-modda).
- Xaridni bekor qilish — buyurtmachi akseptgacha xaridni bekor qilishga haqli va uch ish kuni ichida sabablarini e'lon qiladi (44-modda).
- Amalga oshmagan savdo — komissiya g'olibni aniqlamay, amalga oshmagan deb topgan savdo (20-modda).
- Qo'shimcha kelishuv — shartnomaga o'zgartirish; u tovarni, uning sifati va assortimentini o'zgartirmasligi, miqdor va narxni oshirmasligi yoki yetkazib berish muddatini uzaytirmasligi kerak, qonundagi hollar bundan mustasno (34-modda).
- Shartnomalarning yagona reyestri — maxsus portaldagi buyurtmachilar shartnomalari reyestri; u bilan bepul tanishish mumkin, reyestrga kiritilmagan shartnomalar bo'yicha to'lov amalga oshirilmaydi (47-modda).
- Insofsiz ijrochilarning yagona reyestri — shartnomadan bo'yin tovlagan, uni bajarmagan, soxta hujjat bergan yoki affillanganlikni yashirganlar ro'yxati; kiritilgan ijrochi ikki yil davlat xaridlarida qatnasha olmaydi (48-modda).
- Shikoyat — buyurtmachi, komissiya yoki operatorning harakatlari yoki harakatsizligi ustidan Shikoyatlarni ko'rib chiqish bo'yicha komissiyaga yoki sudga murojaat; komissiya yetti ish kunida qaror chiqaradi (78 va 79-moddalar).
- Natijalar bo'yicha tushuntirish — bayonnoma e'lon qilingach, tender ishtirokchisi natijalarni tushuntirib berishni so'rashi mumkin; javob uch ish kuni ichida (69-modda).
- Muzokaralar olib borishni taqiqlash — g'olib aniqlanguniga qadar buyurtmachi ishtirokchilar bilan muzokara olib borishga haqli emas (40-modda).
Tovar kodlari va UzTender atamalari nimani anglatadi?
- YeNKT — UzEx maydonchalarining nuqtali kodli tovar, ish va xizmatlar klassifikatori, masalan 26.20.21.110; birinchi ikki raqam — bo'lim, bo'lim bo'yicha filtr uning ichidagi barcha kodlarni ko'rsatadi.
- MXIK (IKPU) — Soliq qo'mitasining tasnif.soliq.uz'dagi 17 xonali mahsulot va xizmatlar identifikatsiya kodi; UzTender sahifalari manzillarida va eski materiallarida «IKPU» deb YeNKT kodlari ham atalgan.
- Xarid turi — tovarlar, ishlar yoki xizmatlar; UzTenderda u YeNKT kodining bo'limi bo'yicha aniqlanadi.
- Nisha — bitta mavzu bo'yicha YeNKT kodlari va so'zlar to'plami, masalan «IT va raqamlashtirish».
- Saqlangan qidiruv — UzTender yangi lotlarni Telegram yoki pochtaga yuboradigan so'zlar va filtrlar; bepul — uchtagacha.
- Pro — UzTender pullik tarifi: maydoncha, lot raqami va asl manbaga havola, hujjatlar, buyurtmachi kontaktlari, g'olib va yakuniy narx.
Manbalar
- O'zbekiston Respublikasining «Davlat xaridlari to'g'risida»gi O'RQ-684-son Qonuni, 4, 19–21, 23–25, 27, 29, 30, 34, 36, 38-2, 39–44, 47–49, 51-1, 52, 56, 59, 64, 67, 69, 71–73, 78 va 79-moddalar; lex.uz'dagi 2026-yil 25-iyul tahriri, 2026-yil 4-noyabrda o'qilgan
- Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 20-maydagi 276-son qarori bilan tasdiqlangan «Davlat xaridlarini amalga oshirish bilan bog'liq tartib-taomillarni tashkil etish va o'tkazish tartibi to'g'risida nizom», 84, 86, 135 va 137-bandlar; lex.uz'dagi 2026-yil 16-sentabr tahriri, 2026-yil 4-noyabrda o'qilgan
- UzEx: etender.uzex.uz yetkazib beruvchi (va norezidentlar) uchun yo'riqnoma (rus tilida)
- XT-Xarid: ommaviy hujjatlar — tartib-taomillar va yetkazib beruvchi qo'llanmalari
- Soliq qo'mitasi: mahsulot va xizmatlarning yagona elektron milliy katalogi
Mavzu bo'yicha yana
- Davlat xaridlari to'g'risidagi qonun (O'RQ-684) — sodda tildaDavlat xaridlari qonuni: ishtirokchilar, tartib-taomillar, hujjatlar, baholash, ta'minot va shikoyat. Yetkazib beruvchi uchun amaliy tushuntirish.
- Tenderda zakalat va bank kafolati: qanday ta'minlanadiTender zakalati va bank kafolati farqi, ta'minot summasini tekshirish, mablag'ni rejalashtirish hamda zakalatni qaytarish tartibi haqida.
- Xarid.uzex.uz: qanday ro'yxatdan o'tish va qatnashish kerak?Xarid.uzex.uzda yetkazib beruvchi sifatida ro'yxatdan o'tish: ERI bilan kirish, xarid turini tanlash, hujjat tayyorlash va taklif yuborish.
- Etender.uzex.uz: ro'yxatdan o'tish va tenderda qatnashishEtender.uzex.uzda ro'yxatdan o'tish va taklif yuborish: ERI, hujjatlar, taklif ta'minoti, topshirilgan taklif va natijalarni tekshirish.
- O'zbekistonda IT va dasturiy ta'minot tenderlariO'zbekiston IT tenderlari: kompyuter, dasturlash va litsenziya bo'yicha nechta lot, buyurtmachilar, maydonchalar, talablar va TTni tekshirish. 4.11.2026.
- Tenderda qanday qatnashish mumkin: 24 qadamlik cheklistO'zbekistonda tenderda qatnashish cheklisti: ERI, maydonchada ro'yxatdan o'tish, lotni topish va tekshirish, narx, ariza, shartnoma va to'lov — 24 qadam.