Tenderda qanday qatnashish mumkin: 24 qadamlik cheklist

Birinchi tenderdan oldin bir marta nima qilish kerak?

• 1-qadam. Kimning nomidan qatnashishingizni hal qiling: MChJ yoki boshqa yuridik shaxs yoxud yakka tartibdagi tadbirkor (YaTT). Qonun xaridlarda rezident va norezident jismoniy hamda yuridik shaxslarning ishtirokini nazarda tutadi (23-modda). Qonun ishtirokchidan alohida ofis, ombor yoki ish stajini talab qilmaydi: umumiy talablar 36-moddada sanab o'tilgan, litsenziya va tajribani esa muayyan lot hujjatlari belgilaydi. Maydonchalar operatorlari 2026-yil 1-oktyabrdan YaTTlar ishtiroki bo'yicha yangi qoidalarni e'lon qilgan — YaTT sifatida ro'yxatdan o'tishdan oldin ular tovar va xizmatlaringizga taalluqli yoki yo'qligini operatordan aniqlang.
• 2-qadam. Sizni chetlatmasliklariga ishonch hosil qiling. Ishtirokchi Insofsiz ijrochilarning yagona reyestrida qayd etilgan bo'lsa, soliq va yig'imlar bo'yicha muddati o'tgan qarzi bo'lsa, unga nisbatan to'lovga qobiliyatsizlik tartib-taomillari joriy etilgan bo'lsa yoki u hujjatlar talablariga mos kelmasa, chetlatiladi (36 va 42-moddalar). Bunday tekshiruv uchun ma'lumotlarni elektron tizim Soliq qo'mitasi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Qurilish va uy-joy kommunal xo'jaligi vazirligi hamda Adliya vazirligi bazalaridan oladi (Nizomning 19-bandi), shuning uchun unutilgan kichik qarzni buxgalter bilan oldindan toping.
• 3-qadam. Kompaniya yoki YaTT uchun ERI kalitini oling — davlat xizmatlari markazida yoki onlayn. Ariza bir ish kunidan ko'p bo'lmagan muddatda ko'rib chiqiladi, kalit sertifikatining amal qilish muddati 24 oydan oshmaydi, yuridik shaxs kaliti uchun esa uning STIRi va kalitni oladigan xodimga ishonchnoma kerak («Elektron raqamli imzo to'g'risida»gi Qonunning 22-moddasi). Kalit qancha turishi tenderda qatnashish narxi haqidagi qo'llanmada yoritilgan.
• 4-qadam. E-IMZO modulini e-imzo.soliq.uz saytidan o'rnating va taklif yuboriladigan kompyuterda maydoncha kabinetiga kirishni tekshiring: brauzer kalitni ko'rishi kerak. Buni topshirish kuni emas, oldindan qiling.
• 5-qadam. Buyurtmachilaringiz lot e'lon qiladigan maydonchada ro'yxatdan o'ting. UZEXning xarid.uzex.uz va etender.uzex.uz maydonchalari uchun kirish umumiy — id.uzex.uz yagona kabineti; xt-xarid.uz, tender.mc.uz va boshqa maydonchalarda alohida ro'yxatdan o'tiladi. Norezidentlar uchun UZEXning alohida ro'yxatdan o'tish yo'riqnomasi bor. Operator ofertasini o'qing: unda ro'yxatdan o'tish bilan birga qabul qiladigan shartlaringiz yozilgan.
• 6-qadam. Operatorning hisob-kitob-kliring palatasidagi (HKKP) shaxsiy hisobvaraqni to'ldiring. Savdoga hisobvaraqda operatorning vositachilik yig'imi va zakalat uchun summa bo'lgandan keyingina ruxsat beriladi (Nizomning 8 va 11-bandlari), auksionga esa kiritilgan ta'minot doirasida (Qonunning 54-moddasi). Zakalat — elektron do'konda oferta qiymatining, auksionda boshlang'ich narxning 3 foizi (14-band), tanlashda ko'pi bilan 3 foiz, tenderda ko'pi bilan 5 foiz (15-band). Vositachilik yig'imi miqdori barcha operatorlar uchun yagona (16-band): hisobvaraqni to'ldirishdan oldin uni maydoncha ofertasidan aniqlang.

O'z lotingizni qanday topish va o'tkazib yubormaslik mumkin?

• 7-qadam. Yo'nalishni tanlang: yetkazib bera oladigan narsalaringiz ro'yxatini tuzing va so'nggi bir yilda bunday xaridlarda kim va qanday narxda yutganini ko'ring. G'olib nomi va STIRi ko'rsatilgan savdo natijalari UzTenderdagi «Natijalar» bo'limida, oldingi xaridlar narxlari MXIK kodi bo'yicha «Narxlar» sahifasida bepul. Shartnomalarning yagona reyestridagi ma'lumotlar qonunga ko'ra bepul ochiq (Nizomning 211-bandi).
• 8-qadam. Qidiruv va bildirishnomalarni sozlang: o'zbek va rus tilidagi so'zlar, istisnolar, hudud va byudjet. Brend bo'yicha qidirmang: xarid tavsifida marka faqat elektron do'konda yoki tovarni boshqacha tasvirlab bo'lmaganda ko'rsatiladi, bunda ham «yoki analogi» so'zlari bilan (34-modda). UzTenderda Telegram bildirishnomalari bilan uchtagacha saqlangan qidiruv bepul — yo'nalishingiz lotlarini e'lon kuni olish uchun bu yetarli. Qidirishni to'g'ridan-to'g'ri UzTender Telegram botida ham boshlash mumkin: so'rovni oddiy so'zlar bilan yozing va «Bu bo'yicha xabar berish» tugmasini bosing — buning uchun saytda ro'yxatdan o'tish shart emas.
• 9-qadam. Buyurtmachilaringizning reja-jadvallarini kuzating. UZEXning ko'p beriladigan savollarga javoblaridagi tushuntirishiga ko'ra, buyurtmachi to'g'ridan-to'g'ri xaridlardan tashqari barcha xaridlar uchun reja-jadval joylashtiradi va unda savdo o'tkaziladigan oyni ko'rsatadi, shuning uchun xarid haqida e'londan oldin bilish mumkin. UZEX (xarid.uzex.uz operatori) 2026-yil 1-oktyabrdan xaridlar faqat xarid.icppa.uz portalida joylashtirilgan reja-jadvallar asosida o'tkazilishini e'lon qilgan — tartibni operatordan aniqlang.

Narxni hisoblashdan oldin lot va buyurtmachini qanday tekshirish kerak?

• 10-qadam. Lotni to'liq o'qing: predmet va miqdor, taklif berish muddati, byudjet, yetkazib berish muddati va joyi, avans, to'lov va zakalat, texnik topshiriq, ishtirokchiga qo'yiladigan talablar va shartnoma loyihasi. O'xshash nom ortida litsenziyalanadigan tovar, bir lotdagi turli pozitsiyalar orasida esa siz topa olmaydigan pozitsiya bo'lishi mumkin.
• 11-qadam. Buyurtmachi va qizil bayroqlarni tekshiring: u oldin kimdan va qanday narxda xarid qilgan, unda yillar davomida bitta kompaniya yutmayaptimi, taklif berish muddati tartib-taomil uchun belgilanganidan qisqa emasmi, lot qayta e'lon qilinmaganmi, zakalat oshirilmaganmi. Qizil bayroq til biriktirish isboti emas, savol berish yoki lotni o'tkazib yuborish uchun sabab.
• 12-qadam. Buyurtmachiga savolni yozma ravishda — maydoncha orqali, tanlash va tenderda ochiq elektron chat orqali (Nizomning 87 va 141-bandlari) hujjatlar bandiga havola bilan yuboring. Javob ikki ish kuni ichida va so'rov bilan bir xil shaklda keladi (41-modda). Natijalargacha telefonda narx yoki shartlar haqida kelishib bo'lmaydi: g'olib aniqlanguncha buyurtmachining ishtirokchilar bilan muzokaralari taqiqlangan (40-modda).

Narxni qanday hisoblash va taklifni qanday yig'ish kerak?

• 13-qadam. Yetkazib beruvchining yozma narxini oling: amal qilish muddati, jo'natish muddati va texnik topshiriqqa mos to'plam ko'rsatilgan tijorat taklifi. Internetdagi narx QQSsiz, yetkazishsiz yoki boshqa to'plam uchun bo'lishi mumkin.
• 14-qadam. To'liq tannarxni hisoblang: tovar, aynan lotdagi manzilgacha yetkazish, import to'lovlari, qadoq, soliqlar, operatorning vositachilik yig'imi, band bo'lib turgan pul qiymati va xavf zaxirasi. Soliq qismini buxgalter bilan o'z soliq rejimingizga qarab tekshiring.
• 15-qadam. Savdo boshlanishidan oldin stop-narxni yozib qo'ying. Elektron do'konda buyurtmachi tanlagan ofertadan, auksionda esa boshlang'ich narxdan 20 foiz va undan ko'proq past narx taklif qilsangiz, farq miqdoridagi qo'shimcha zakalatni oldindan kiritish kerak — summaga qarab 100 yoki 1 000 BHMdan ko'p emas; busiz tizim taklifni rad etadi (Nizomning 43 va 54-bandlari).
• 16-qadam. Yetkazib berish muddatini solishtiring: ishlab chiqarish, tashish, bojxona va ishlab chiqaruvchi mamlakatdagi bayramlarni qo'shib, lotdagi muddat bilan solishtiring. Auksionda yetkazib berish muddati yetti kundan kam bo'lishi mumkin emas (Nizomning 55-bandi), lekin omborda yo'q tovar uchun yetti kun ham oz.
• 17-qadam. Hujjatlarni tayyorlang. Elektron do'kon uchun ofertani to'ldiring: nomi, narxi, partiyasi, markasi va parametrlari, ishlab chiqaruvchi va kelib chiqish mamlakati, kafolat, majburiy bo'lsa — sertifikat va litsenziyalar (50-modda). Auksion uchun e'londa talab qilingan sertifikat va litsenziyalarni tekshiring (53-modda), tanlash va tender uchun malaka, texnik va narx qismlarini operatorning namunaviy shakllari bo'yicha yig'ing (Nizomning 81-bandi). Shakldagi ma'lumotlar ilova qilingan fayllarga mos kelishi kerak (82-band), asosiy benefitsiar mulkdor haqidagi ma'lumotlarni esa ishtirokchi oshkor qilishi shart (23-modda).

Taklifni qanday topshirish va savdodan o'tish kerak?

• 18-qadam. Taklif yoki ofertani yuboring va ERI bilan imzolang. Tanlash va tenderda takliflar shaxsiy kabinet orqali e'londa ko'rsatilgan muddatdan kechiktirmay qabul qilinadi (60 va 68-moddalar). Elektron do'kondagi oferta 15 ish kuni faol bo'ladi, keyin uni yana 15 ish kuniga faollashtirish mumkin (50-modda).
• 19-qadam. Savdodan o'ting. Elektron do'konda narx so'roviga narx taklifi berish uchun ikki ish kuni beriladi (51-modda). Auksion boshlang'ich narxning 3 foizidan oshmaydigan qadamlar bilan o'tadi (Nizomning 52-bandi) va oxirgi taklifdan keyin kamida o'n daqiqa o'tgach tugaydi (54-band). Stop-narxni ko'z oldingizda tuting va tannarxdan pastga tushmang.

Har bir taklifni yuborishdan oldin sakkizta bandni tekshiring:

• Yetkazib beruvchining yozma narxi va tasdiqlangan muddati bor.
• Yetkazish lotdagi manzilgacha hisoblangan.
• Litsenziya va sertifikatlar bor va amal qiladi.
• Shakldagi har bir raqam hujjat bilan mos keladi.
• HKKPdagi hisobvaraqda vositachilik yig'imi va zakalat zaxira bilan bor.
• Stop-narx yozib qo'yilgan.
• Qabul tugashiga qadar vaqt zaxirasi bor.
• ERI kaliti savdo sanasidan keyin ham amal qiladi.

Natijalardan keyin nima qilish kerak: shartnoma, yetkazib berish va to'lov?

• 20-qadam. Natijalarni o'qing: g'olib narxi, o'z narxingiz va, agar bo'lsa, rad etish sabablari. Tender bayonnomasida rad etilgan ishtirokchilar aniq sabablari bilan ko'rsatiladi (69-modda). Tanlashda bayonnoma ikki ish kuni muhokama uchun ochiq turadi, kech kelgan e'tirozlar ko'rib chiqilmaydi (62-modda). Takliflarni ko'rib chiqish tanlashda 10 ish kunigacha (61-modda), tenderda 45 ish kunigacha davom etadi (69-modda).
• 21-qadam. Shartnomani imzolang. Elektron do'kon va auksionda uni tizim namunaviy shakl asosida shakllantiradi (Nizomning 21-bandi), tanlash va tenderda shartnoma g'olib aniqlangandan keyin o'n ish kunidan kechiktirmay tuziladi (103 va 161-bandlar).
• 22-qadam. Jo'natishdan oldin pulni kuting. Elektron do'kon va auksionda buyurtmachi shartnoma summasini HKKPga o'tkazadi — bunga shartnoma tuzilganidan keyin 10 bank kunigacha vaqt ketishini hisobga oling. Yetkazib berish uchun asos — buyurtmachining puli kelib, band qilingani haqidagi HKKP xabarnomasi; u mablag' tushgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay keladi (26-band). Oldinroq jo'natsangiz, to'lanmaslik xavfi sizning zimmangizda (27-band). Tanlash va tenderda byudjet buyurtmachisi HKKPsiz, shartnoma shartlari bo'yicha, shu jumladan oldindan to'lov bilan to'laydi (23-band).
• 23-qadam. Shartnomada ko'rsatilgan tovarni aynan o'zini, muddatida va manzilga yetkazib bering, buyurtmachi imzolagan hujjatlarni saqlang. «Deyarli o'shani» yetkazish va kechikish neustoykaga (jarima yoki penyaga) olib keladi: uning miqdorini taklif berishdan oldinroq shartnoma loyihasining javobgarlik bo'limidan qidiring.
• 24-qadam. To'lovni oling va zakalatni qaytaring. Elektron do'kon va auksionda buyurtmachi qabul qilish haqida uch ish kuni ichida xabar beradi (28 va 29-bandlar), shundan keyin operator to'lov topshiriqnomasini shakllantiradi va zakalatni banddan chiqaradi (31-band), pul esa sizga o'tkaziladi. Qabul qilishdan pul hisobingizga tushguncha 10 bank kunigacha vaqt ketishini hisobga oling. Buyurtmachi yetkazib berishni tasdiqlamasa, mablag'lar sud yoki Shikoyatlarni ko'rib chiqish komissiyasi qaroriga qadar band qilinadi (34 va 35-bandlar), shuning uchun yetkazib berish hujjatlarini hammasi yaxshi ketayotganda yig'ing. HKKPdagi bo'sh pulni qaytarib olish yoki keyingi savdolar uchun qoldirish mumkin (37-band).

Har bir tartib-taomildan keyin hisob-kitobda qayerda xato qilganingizni, yetkazib berish va to'lov aslida qancha vaqt olganini yozib qo'ying va stop-narxni yangilang. Natijalarga asosli e'tirozingiz bo'lsa, shikoyat tartibi alohida qo'llanmada yoritilgan.

Manbalar

• O'zbekiston Respublikasining 2021-yil 22-apreldagi O'RQ-684-son «Davlat xaridlari to'g'risida»gi Qonuni, amaldagi matn: 23, 34, 36, 40–42, 48, 50, 51, 53, 54, 60–63 va 68–70-moddalar
• Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 20-maydagi 276-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat xaridlarini amalga oshirish bilan bog'liq tartib-taomillarni tashkil etish va o'tkazish tartibi to'g'risidagi nizom: 8, 11, 14–16, 19, 21, 23, 26–29, 31, 34, 35, 37, 43, 52, 54, 55, 81, 82, 87, 103, 141, 161 va 211-bandlar
• O'zbekiston Respublikasining 2022-yil 12-oktyabrdagi O'RQ-793-son «Elektron raqamli imzo to'g'risida»gi Qonuni, 22-modda
• E-IMZO elektron raqamli imzo moduli
• UZEX elektron savdo maydonchalari yagona kabineti, kirish usullari
• UZEX tizimida rezidentni ro'yxatdan o'tkazish shakli
• UzTender: katalog va savdo natijalari; lotlar oqimi va taklif muddatlari 2026-yil 29-sentyabr holatiga hisoblangan, havola joriy katalogga olib boradi